Η Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση στην εποχή των τροϊκανών

Posted on Updated on


 του Χρήστου Σιάχου

Φαντάζει και πράγματι είναι λίγο να προσπαθήσεις να αποτυπώσεις την κατάσταση και την προοπτική σε ένα συγκεκριμένο εκπαιδευτικό τομέα όπως είναι η ΤΕΕ, την εποχή που η συντριπτική πλειοψηφία του λαού υφίσταται την πιο ραγδαία και πρωτοφανή επίθεση σε όλα τα επίπεδα της ζωής του. Η κινεζοποίηση (εξαθλίωση) των εργαζομένων, το ξεπούλημα (ιδιωτικοποίηση) της δημόσιας περιουσίας και η φασιστικοποίηση της αστικής δημοκρατίας αποτελούν το πλαίσιο μέσα από το οποίο οφείλουμε να καταγράψουμε και να ερμηνεύσουμε και τις αναδιαρθρώσεις στην εκπαίδευση. Κυβέρνηση, ΔΝΤ και ΕΕ συνταγογραφούν και εφαρμόζουν θεραπείες ασφυξίας και αργού αλλά βέβαιου θανάτου στην κοινωνία και στις δομές της. Η ασθένεια (χρέος) υπαρκτή μεν, αλλά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της (πόσο, ποιους και γιατί πληρώνουμε) όπως και οι αιτίες-πολιτικές που τη δημιούργησαν αποσιωπούνται έντεχνα και μεθοδευμένα. Οι αγορές (τοκογλυφικά-ληστρικά χρηματιστικά και τραπεζικά κεφάλαια) αναγορεύονται και είναι οι θεματοφύλακες και οι κρατούντες της νέας εποχής. Οι ευρωπαίοι και οι υπερατλαντικοί πολιτικοί λειτουργούν κάτω από τις επιταγές-διαταγές τους. Οι λαοί μπαίνουν στο γύψο. Όλες αυτές οι επώδυνες καταστάσεις που βιώνει ο κόσμος του μόχθου και της εργασίας δεν ήρθαν από το πουθενά, αλλά προδιαγράφονταν και προετοιμάζονταν επιμελώς εδώ και δύο δεκαετίες από τους θιασώτες του νεοφιλελευθερισμού σε τοπικό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Κάποιοι μπορεί να βιάστηκαν να τα εφαρμόσουν (Μητσοτάκης), άλλοι πάλι δούλεψαν πιο έντεχνα και μεθοδικά (Σημίτης, Καραμανλής) αλλά το πλήρωμα του χρόνου ήρθε με την οικονομική κρίση του 2008 και την μετεξέλιξη της σε κρίση δημόσιου χρέους το 2010. Η κυβέρνηση Παπανδρέου απεμπολώντας κάθε άλλη συστημική λύση παρέδωσε τον τόπο στα γεράκια του ΔΝΤ και της ΕΕ, τοποθετώντας το γνωστό περίστροφο στο κρόταφο του λαού. Το μεγάλο κόλπο-πείραμα εφαρμογής της ανελέητης και καταστροφικής πολιτικής τους ξεκίνησε από εδώ και επεκτείνεται με ραγδαίο τρόπο και στους υπόλοιπους λαούς, όπως φαίνεται και από την τελευταία σύνοδο κορυφής (σύμφωνο για ευρώ κλπ). 

Μέσα από αυτό το πρίσμα μπορούμε να δούμε και να προσεγγίσουμε και τα καθ’ ημάς εκπαιδευτικά θέματα και ειδικότερα την κατάσταση στην ΤΕΕ. Οι συνθήκες της Μπολόνιας/Λισσαβόνας κλπ, προδιέγραφαν από τότε και τις σημερινές αναμενόμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις. Ήδη με το νόμο 3879/10 «Ανάπτυξη της Δια Βίου Μάθησης και λοιπές διατάξεις» μπαίνουν οι βάσεις της πολιτικής του Υπουργείου και στην ΤΕΕ. 

Με τον προαναφερθέντα νόμο ορίζεται η κατάταξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας σε τρεις τομείς: 1) «τυπική εκπαίδευση» δηλαδή το τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 2) «μη τυπική εκπαίδευση» δηλαδή το παράλληλο οργανωμένο ιδιωτικό ή λειτουργούντα με ιδιωτικά κριτήρια «περιφερειοποιημένο» εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο παρέχει την αρχική και συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση αλλά και τη γενική εκπαίδευση ενηλίκων. Οι βασικές επαγγελματικές γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες που οδηγούν σε συγκεκριμένη επαγγελματική ειδικότητα-δραστηριότητα αποτελούν τμήμα της μη τυπικής εκπαίδευσης. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα ΙΕΚ, ΚΕΚ, ΚΕΜΕ και ΕΕΣ 3) «άτυπη μάθηση» δηλαδή δραστηριότητες αυτομόρφωσης όπως εργασιακή εμπειρία, βιωματική μάθηση μέσω σεμιναρίων, διαδικτύου κλπ. 

Ιδιαίτερο βάρος οφείλουμε να δώσουμε στα λεγόμενα «επαγγελματικά περιγράμματα» τα οποία θα αποτελέσουν τα εργαλεία για τον ορισμό των επαγγελμάτων αλλά και των γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων που απαιτούνται για την απόκτηση της αντίστοιχης πιστοποίησης. Το «μυστικό» εδώ βρίσκεται πλέον στην ατομική ευθύνη του πολίτη αφού για την απόκτηση συγκεκριμένης επαγγελματικής άδειας το «πτυχίο» δεν θα αποτελεί μοναδικό και κύριο προσόν αλλά μπορεί κάλλιστα να αντικατασταθεί και με μία σειρά προσόντων της μη τυπικής και άτυπης μάθησης. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα από το γραφείο τύπου του Υπουργείου στις 31/7/10: «Για το λόγο αυτό θεσπίζουμε κίνητρα όπως τη δημιουργία Ατομικού Μητρώου Δια Βίου Μάθησης ώστε να παρακολουθούνται οι μαθησιακές διαδρομές των ατόμων και να καταγράφονται τα προσόντα που αποκτούνται, μέσω της συγκρότηση Εθνικού Πλαισίου Προσόντων αλλά και δίνοντας τη δυνατότητα διασύνδεσης της τυπικής εκπαίδευσης με τη μη τυπική εκπαίδευση στη βάση σπονδυλωτών προγραμμάτων και πιστωτικών μονάδων.» 

Επιπλέον χαρακτηριστικό της νέας τάξης πραγμάτων αποτελεί η μεταφορά σε πρώτη φάση εκπαιδευτικών αρμοδιοτήτων της μη τυπικής εκπαίδευσης του κεντρικού κράτους στις καλλικρατικές περιφέρειες (ΙΕΚ) και δήμους χωρίς την αντίστοιχη μεταφορά πόρων. Αλλά και η όποια πενιχρή χρηματοδότηση του κράτους θα συναρτάται με την αξιολόγηση των διαδικασιών. Από το ίδιο δελτίο τύπου διαβάζουμε «Παράλληλα, δίνουμε κίνητρα στους φορείς διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών καθώς συναρτάμε τη χρηματοδότηση των φορέων από την αξιολόγησή τους.». 

Οι αναμενόμενες παρεμβάσεις του Υπουργείου στην ΤΕΕ δεν θα επιλύσουν κανένα υπαρκτό και καταγεγραμμένο πρόβλημα σε αυτή την εκπαιδευτική βαθμίδα αλλά θα της δώσουν τη χαριστική βολή. Ο θεσμός των ΕΠΑΛ-ΕΠΑΣ απέτυχε παταγωδώς όχι γιατί μειώθηκε δραματικά ο αριθμός των φοιτούντων μαθητών, αλλά διότι θεσπίστηκε να λειτουργήσει με υπερβατική λογική, έξω από το υπόλοιπο κοινωνικό πλαίσιο και μακριά από τη μαθησιακή κατάσταση και τις ανάγκες των μαθητών. Οι μαθητές των «τελευταίων θρανίων» του γυμνασίου είχαν και έχουν ανάγκη από άλλης ποιότητας εκπαιδευτική προσέγγιση που θα απαντάει στο κοινωνικό «πώς» και «γιατί». Ο αναχρονιστικός συνδυασμός γενικών γνώσεων και πρόωρων επαγγελματικών εξειδικεύσεων οδήγησαν στην παταγώδη αποτυχία των ΕΠΑΛ. 

Το νέο καθεστώς απ΄ ότι φαίνεται δεν θα ασχοληθεί με τέτοιου είδους προβληματισμούς αλλά πιστό στην άγρια αντιλαϊκή πολιτική του θα κόψει το κεφάλι μία και έξω. Το αναμενόμενο Τεχνολογικό Λύκειο της Κας Διαμαντοπούλου θα αμβλύνει τον αντιεπιστημονικό συνδυασμό γενικών γνώσεων και πρόωρης επαγγελματικής ειδίκευσης αλλοιώνοντας τον πρώτο και αλλάζοντας το δεύτερο όρο. Θα συνδυάσει τη «γενική» παιδεία με τις «γενικές επαγγελματικές» γνώσεις. Θα μείνει δηλαδή μέχρι και το επίπεδο του τομέα (μηχανολογικός, πληροφορικής, οικονομίας κλπ). Την επαγγελματική ειδίκευση (τις γνωστές ειδικότητες) φρόντισε να τη περάσει στη «μη τυπική εκπαίδευση» και στην ευθύνη του μαθητή δηλαδή στη τσέπη του γονιού. Προφανώς οι ΕΠΑΣ θα κλείσουν, τα Τεχνολογικά Λύκεια θα συγχωνευθούν για να παρέχουν «καλύτερες» εκπαιδευτικές υπηρεσίες, η υποχρηματοδότηση θα οξυνθεί, και αυτοί θα ζήσουν καλύτερα και εμείς πολύ χειρότερα. 

Το εξαγγελθέν τέταρτο έτος του Τεχνολογικού Λυκείου (αίτημα και της ΟΛΜΕ) πρακτικά φαίνεται να είναι μία απάτη διότι αν τελικά θεσμοθετηθεί θα λειτουργήσει με επιχειρηματικά κριτήρια. Το κάθε σχολείο, ανταγωνιζόμενο τους υπόλοιπους φορείς (ΙΕΚ, ΚΕΚ κλπ) που θα ακολουθούν την ίδια διαδικασία,  θα καταθέτει επιχειρησιακό πρόγραμμα ειδικοτήτων με τη σύμφωνη γνώμη των κοινωνικών εταίρων και της περιβόητης αγοράς, θα προσδιορίζει πόρους εκτός από δίδακτρα (βλέπε ΙΕΚ) και εάν προσελκύει μαθητική πελατεία αλλά και χορηγούς θα τις υλοποιεί. 

Ηθελημένα στο παρόν κείμενο δεν έγινε καμία αναφορά για τις νέες δομές και τον τρόπο διοικητικής οργάνωσης της Δια Βίου Μάθησης (ΓΓΔΒΜ, ΕΚΕΠΙΣ, ΕΟΠΠ, ΙΔΕΚΕ, ΕΚΕΠ) που οργανικό της στοιχείο αποτελεί πλέον και η επαγγελματική ειδίκευση, αφενός για να μην κουράσει με τεχνικά αλλά ουσιαστικά στοιχεία και αφετέρου για να μείνουμε στην ουσία του θέματος που είναι η ραγδαία υποχώρηση του κράτους από την αρχή της δημόσιας και δωρεάν Παιδείας. Η επαγγελματική εκπαίδευση χωρίζεται με την επαγγελματική ειδίκευση. Η πρώτη ακολουθεί τις βασικές αρχές του «νέου σχολείου» ενώ η δεύτερη παραδίδεται στις διαθέσεις και τη λογική του κέρδους της αγοράς. 

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι τι κάνουν αυτοί αλλά τι κάνουμε εμείς. Η πάγια και σωστή θέση της εκπαιδευτικής αριστεράς για ενιαίο δωδεκάχρονο σχολείο και στη συνέχεια δημόσια και δωρεάν επαγγελματική εκπαίδευση, απέκτησε ένα βασικό πολιτικό προαπαιτούμενο. Την ανατροπή της υπάρχουσας κατάστασης. Οφείλουμε να διώξουμε μία ώρα αρχύτερα τη τρόικα και τη κυβέρνηση, τους «κλεφταράδες» και τους «ψευταράδες». Βασική προϋπόθεση για να γίνει αυτό είναι η πλατιά συσπείρωση του λαού γύρω από ένα πολιτικό πρόγραμμα που οι βασικές του αρχές πιθανολογώ ότι θα προσδιορίζονται από άλλους συναδέλφους στο παρόν έντυπο και αποτελούν βάση επεξεργασίας αλλά και συντονισμένης δράσης. 

Σιάχος Χρήστος.

Advertisements