ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Πίσω ολοταχώς…

Posted on


Της
Αγγέλικας Σαπουνά*

Η «α­να­βάθ­μι­ση του ρό­λου του εκ­παι­δευ­τι­κού» και η «κα­θιέ­ρω­ση κα­νό­νων α­ξιο­λό­γη­σης και α­ξιο­κρα­τίας στην εκ­παί­δευ­ση» εί­ναι, σύμ­φω­να με τον τίτ­λο του, οι γε­νι­κοί στό­χοι του νο­μο­σχε­δίου που κα­τέ­θε­σε στο υ­πουρ­γι­κό συμ­βού­λιο την πε­ρα­σμέ­νη Τρί­τη η υ­πουρ­γός Παι­δείας κα Α. Δια­μα­ντο­πού­λου. Όπως δια­βά­ζου­με στην ει­σα­γω­γή, «προ­τε­ραιό­τη­τα της κυ­βέρ­νη­σης […] οι βα­θιές, βαθ­μιαίες και κα­λά ε­πε­ξερ­γα­σμέ­νες αλ­λα­γές στην α/θμια και β/θμια εκ­παί­δευ­ση, […] με πυ­ρή­να και πρω­τα­γω­νι­στή τον μά­χι­μο εκ­παι­δευ­τι­κό της τά­ξης […] μέ­σα α­πό τον ε­πα­να­προσ­διο­ρι­σμό της σχέ­σης του εκ­παι­δευ­τι­κού με την εκ­παί­δευ­ση, ώ­στε να υ­πη­ρε­τεί­ται η αρ­χή «Πρώ­τα ο μα­θη­τής«». Υπάρ­χουν βέ­βαια και άλ­λα ση­μεία, α­να­φο­ρι­κά με τα κο­λέ­για και τα πα­νε­πι­στή­μια, αυ­τά ί­σως που στον τίτ­λο του νο­μο­σχε­δίου α­να­φέ­ρο­νται ως «λοι­πές δια­τά­ξεις». Στο κεί­με­νο αυ­τό, θα ε­πι­κε­ντρω­θού­με στα ζη­τή­μα­τα της α/θμιας και β/θμιας εκ­παί­δευ­σης, πα­ρό­λο που η α­ντί­λη­ψη πε­ρί της α­ξιο­κρα­τίας και της α­να­βάθ­μι­σης της εκ­παί­δευ­σης και των εκ­παι­δευ­τι­κών που δια­πνέει το νο­μο­σχέ­διο εί­ναι, εν τέ­λει, πα­ρά τις α­σά­φειες και τις γε­νι­κο­λο­γίες, κοι­νή.

Το α­πό­λυ­το κε­νό
της παι­δα­γω­γι­κής
και των προ­γραμ­μά­των

Θα πε­ρί­με­νε, ί­σως, κα­νείς, βά­σει της πα­ρα­πά­νω στο­χο­θε­σίας, έ­να νο­μο­σχέ­διο ε­πι­κε­ντρω­μέ­νο στην παι­δα­γω­γι­κή, στις δι­δα­κτι­κές με­θό­δους, στα προ­γράμ­μα­τα σπου­δών, ε­φό­σον δι’ αυ­τών οι μά­χι­μοι εκ­παι­δευ­τι­κοί της τά­ξης αλ­λη­λε­πι­δρούν με τους μα­θη­τές, που α­πο­τε­λούν ρη­τή προ­τε­ραιό­τη­τα των υ­πουρ­γι­κών ε­ξαγ­γε­λιών. Εντού­τοις, η θε­μα­το­λο­γία αυ­τή α­που­σιά­ζει πε­ρί­που πα­ντε­λώς α­πό το νο­μο­σχέ­διο, ε­νώ εί­ναι ζή­τη­μα αν η λέ­ξη «μα­θη­τής» ε­πα­νεμ­φα­νί­ζε­ται άλ­λες δυο, έ­στω, φο­ρές, στις 18 σε­λί­δες του κει­μέ­νου.
Ωστό­σο, ε­πι­ση­μαί­νε­ται «η α­νά­γκη θέ­σπι­σης ε­νός νέ­ου συ­στή­μα­τος πρό­σβα­σης στην Τρι­το­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση που θα συν­δέει την α­πό­δο­ση στο Νέο Λύ­κειο με τις προ­δια­γρα­φές που θα θέ­τουν τα ί­δια τα Πα­νε­πι­στή­μια». Με δε­δο­μέ­νο ό­τι το νέο αυ­τό σύ­στη­μα εί­ναι, προς το πα­ρόν, πα­ντε­λώς α­διευ­κρί­νι­στο, α­κό­μη ί­σως και για τους συ­ντά­κτες του υ­πουρ­γι­κού κει­μέ­νου, θα δια­τυ­πώ­σου­με α­πλώς ε­πί της αρ­χής την κλα­σι­κή, πλέ­ον, ό­σο και μη ε­φαρ­μο­ζό­με­νη, παι­δα­γω­γι­κή αρ­χή πε­ρί της μορ­φω­τι­κής και παι­δα­γω­γι­κής αυ­το­τέ­λειας του λυ­κείου, αρ­χή που α­που­σιά­ζει πα­ντε­λώς α­πό το σκε­πτι­κό του νο­μο­σχε­δίου. Πρα­κτι­κά, στο α­πό­λυ­το κε­νό κά­θε προ­βλη­μα­τι­σμού α­να­φο­ρι­κά με το τι και πως μα­θαί­νουν τα παι­διά στο σχο­λείο, κα­θώς και με το πώς και με ποια κρι­τή­ρια δια­γω­νί­ζο­νται για την εί­σο­δο τους σε κά­ποιο Α­ΕΙ ή ΤΕΙ, κα­ταρ­γεί η υ­πουρ­γός την α­πο­λύ­τως ά­σκο­πη, α­πό α­πό­ψεως «ποιό­τη­τας» του φοι­τη­τι­κού δυ­να­μι­κού –ό­πως ορ­θά και λα­κω­νι­κά ε­πι­ση­μαί­νε­ται στο κεί­με­νο– «βά­ση του 10», προ­κει­μέ­νου να λει­τουρ­γή­σουν τα ρη­μαγ­μέ­να τμή­μα­τα της πε­ρι­φέ­ρειας. Κι ε­δώ τε­λειώ­νου­με με τις «βα­θιές αλ­λα­γές».
Σε τι συ­νί­στα­ται, λοι­πόν, ο ε­πα­να­προσ­διο­ρι­σμός της σχέ­σης του εκ­παι­δευ­τι­κού με την εκ­παί­δευ­ση και η α­να­βάθ­μι­ση του ρό­λου του;

Λι­γό­τε­ροι εκ­παι­δευ­τι­κοί
με αυ­ξη­μέ­νες ώ­ρες
δι­δα­σκα­λίας
(και μειω­μέ­νες α­μοι­βές)

Η «ε­ξο­μά­λυν­ση» του σχο­λι­κού πε­δίου ώ­στε να γί­νουν οι λι­γό­τε­ρες δυ­να­τές προσ­λή­ψεις στα ε­πό­με­να χρό­νια και να δα­πα­νη­θούν τα λι­γό­τε­ρα δυ­να­τά κον­δύ­λια, εί­ναι ο κε­ντρι­κός ά­ξο­νας της πραγ­μα­τι­κής στο­χο­θε­σίας που δια­πνέει το νο­μο­θε­τι­κό κεί­με­νο. Πράγ­μα­τι, αυ­τή εί­ναι η μό­νη συ­νι­στα­μέ­νη που ε­νο­ποιεί μια σει­ρά α­πό ό­χι και τό­σο εύ­λο­γα, δια της κοι­νής λο­γι­κής, προ­τει­νό­με­να μέ­τρα: Η κα­τάρ­γη­ση των πι­νά­κων διο­ρι­στέων α­να­πλη­ρω­τών και ω­ρο­μι­σθίων βά­σει της προϋπη­ρε­σίας τους, η ι­σχύς των πι­νά­κων ε­πι­τυ­χό­ντων στους δια­γω­νι­σμούς του Α­ΣΕΠ μό­νον για δυο διε­τίες, η αύ­ξη­ση των υ­πο­χρεω­τι­κών υ­πε­ρω­ρια­κών α­να­θέ­σεων των μο­νί­μων εκ­παι­δευ­τι­κών, αλ­λά και… η κα­τάρ­γη­ση δια των συγ­χω­νεύ­σεων των εκ­κλη­σια­στι­κών γυ­μνα­σίων και λυ­κείων, ό­χι για ι­δε­ο­λο­γι­κούς ή μορ­φω­τι­κούς λό­γους, αλ­λά για ε­ξοι­κο­νό­μη­ση χρη­μά­των!
Με α­πλά λό­για, το νο­μο­σχέ­διο προ­βλέ­πει ό­τι οι εκ­παι­δευ­τι­κοί θα προσ­λαμ­βά­νο­νται μό­νον δια του Α­ΣΕ­Π, α­νε­ξαρ­τή­τως προϋπη­ρε­σίας τους (με την ε­ξαί­ρε­ση των με­τα­βα­τι­κών δια­τά­ξεων που ι­σχύουν για την ε­πό­με­νη διε­τία, ε­φό­σον βέ­βαια γί­νουν νέ­οι διο­ρι­σμοί στο διά­στη­μα αυ­τό) και μό­νον ε­φό­σον οι θέ­σεις που θα προ­κη­ρυχ­θούν για διο­ρι­σμό τους πε­ρι­λαμ­βά­νουν, σύμ­φω­να με τη σει­ρά ε­πι­τυ­χίας τους. Επα­να­φέ­ρε­ται, δη­λα­δή, το αρ­χι­κό κα­θε­στώς της ε­πο­χής Αρσέ­νη, ό­που ή­ταν ε­ξό­χως πι­θα­νόν –και σε πολ­λούς συ­νέ­βη, ό­ντως– κά­ποιος να πε­τύ­χει στο δια­γω­νι­σμό, αλ­λά να μην διο­ρι­στεί ε­ντός της διε­τίας, ελ­λεί­ψει θέ­σεων, και ν’ α­να­γκα­στεί να ξα­να­δώ­σει…
Ταυ­τό­χρο­να, αυ­ξά­νε­ται το ω­ρά­ριο δι­δα­σκα­λίας, βά­σει του ο­ποίου προσ­διο­ρί­ζο­νται τα ορ­γα­νι­κά κε­νά στα σχο­λεία, ε­φό­σον ε­πι­βάλ­λε­ται να ε­ξαν­τλού­νται οι υ­πο­χρεω­τι­κές υ­πε­ρω­ρίες των μο­νί­μων, που γί­νο­νται 5 ώ­ρες ε­βδο­μα­διαίως α­ντί για 2 (ό­πως ι­σχύει σή­με­ρα). Ότι πε­ρισ­σέ­ψει μοι­ρά­ζε­ται σε νέες προσ­λή­ψεις, εί­τε μο­νί­μων εί­τε α­να­πλη­ρω­τών, έ­στω και με μειω­μέ­νο ω­ρά­ριο. Με αυ­τόν τον τρό­πο ε­πι­διώ­κε­ται η συρ­ρί­κνω­ση του κα­θε­στώ­τος των ω­ρο­μι­σθίων, κά­τι που δεν εί­ναι α­φ’ ε­αυ­τού αρ­νη­τι­κό, ό­μως θα πρέ­πει να ε­πι­ση­μά­νου­με ό­τι για μια σει­ρά α­πό ει­δι­κό­τη­τες, ό­πως κοι­νω­νιο­λό­γοι, οι­κο­νο­μο­λό­γοι, μου­σι­κοί, καλ­λι­τε­χνι­κών κ.λπ., τα α­να­λυ­τι­κά προ­γράμ­μα­τα, α­πό μό­να τους, προ­βλέ­πουν τό­σο λί­γες ώ­ρες δι­δα­σκα­λίας, ώ­στε δεν βλέ­που­με πως θα κα­λυ­φθούν στην πρά­ξη τα κε­νά. Η ε­νερ­γο­ποίη­ση της δεύ­τε­ρης (και συ­χνά τρί­της) α­νά­θε­σης, που προ­βλέ­πει το νο­μο­σχέ­διο, το να δι­δά­σκει, δη­λα­δή, ο φι­λό­λο­γος φε­ρ’ ει­πείν, και Στοι­χεία Δη­μο­κρα­τι­κού Πο­λι­τεύ­μα­τος, κοι­νω­νιο­λο­γία ή θρη­σκευ­τι­κά, ο φυ­σι­κός και βιο­λο­γία και γεω­γρα­φία, ο μα­θη­μα­τι­κός και φυ­σι­κή κ. ο. κ., εί­ναι κά­τι που ε­φαρ­μό­ζε­ται ευ­ρέως ε­δώ και χρό­νια, σε ό­λη την ε­παρ­χία κα­ταρ­χήν και εν γέ­νει στα μι­κρά σχο­λεία. Αν τώ­ρα, αυ­τή η με­θό­δευ­ση συ­νά­δει με την α­παί­τη­ση της πι­στο­ποιη­μέ­νης ε­πι­στη­μο­νι­κής ε­πάρ­κειας που ο­φεί­λει να έ­χει ο εκ­παι­δευ­τι­κός, πά­ντα χά­ριν του μα­θη­τή, το α­φή­νου­με στην κρί­ση των α­να­γνω­στών. Εκτός εάν το «Νέο Σχο­λείο» ο­φεί­λει να διέ­πε­ται α­πό το α­να­γεν­νη­σια­κό ι­δεώ­δες του «κα­θο­λι­κού αν­θρώ­που» – με α­να­γεν­νη­σια­κές συν­θή­κες ερ­γα­σίας ε­πι­πλέ­ον.

Μέ­ντο­ρες ή (και)…
μέ­ντα­λι­στ;

Γι’ αυ­τό α­κρι­βώς η εμ­μο­νή στις «α­ξιο­κρα­τι­κές», «α­ντι­κει­με­νι­κές» και «δια­φα­νείς» δια­δι­κα­σίες πρόσ­λη­ψης μέ­σω Α­ΣΕΠ –στις ο­ποίες κα­νείς ε­ξε­τα­ζό­με­νος δεν γνω­ρί­ζει ποιος βά­ζει τα θέ­μα­τα, ποιος α­ξιο­λο­γεί την ε­πί­δο­ση, ού­τε και δι­καιού­ται να ζη­τή­σει α­να­θεώ­ρη­ση ή έ­στω να δει το γρα­πτό του.
Πέ­ραν αυ­τού, στις ε­ξε­τά­σεις αυ­τές, ό­που η παι­δα­γω­γι­κή ε­πάρ­κεια πι­στο­ποιεί­ται, με­τα­ξύ άλ­λων, και με σω­στές α­πα­ντή­σεις σε ε­ρω­τή­σεις πολ­λα­πλής ε­πι­λο­γής (!), θα συμ­με­τέ­χουν α­πό τού­δε και στο ε­ξής μό­νον ό­σοι –πτυ­χιού­χοι– δια­θέ­τουν Πι­στο­ποιη­τι­κό Παι­δα­γω­γι­κής Κα­τάρ­τι­σης. Το εν λό­γω Πι­στο­ποιη­τι­κό «θα» πα­ρέ­χε­ται α­πό τα Πα­νε­πι­στή­μια μέ­σω ει­δι­κών προ­γραμ­μά­των ή θα ι­σο­δυ­να­μεί με τίτ­λο με­τα­πτυ­χια­κών σπου­δών σε Επι­στή­μες της Αγω­γής. Έτσι κα­το­χυ­ρώ­νο­νται και «οι ί­σες ευ­και­ρίες που θα πρέ­πει να δί­νο­νται, χω­ρίς ε­ξαι­ρέ­σεις, για κα­νέ­να λό­γο, σε ό­λους ό­σους θέ­λουν να γί­νουν Δά­σκα­λοι και Κα­θη­γη­τές».
Μέ­χρι, πά­ντως, να ορ­γα­νω­θούν αυ­τά τα προ­γράμ­μα­τα (κά­τι για το ο­ποίο τί­πο­τε δεν λέ­γε­ται στις 7 γραμ­μές που α­φιε­ρώ­νει το νο­μο­σχέ­διο στο κρί­σι­μο αυ­τό ζή­τη­μα), έ­χου­με δυο α­πο­ρίες, α­να­φο­ρι­κά, του­λά­χι­στον, με την ι­σό­τη­τα των ευ­και­ριώ­ν: α) Τι θα γί­νει με τους πτυ­χιού­χους πα­λαιο­τέ­ρων ε­τών, που δεν εί­χαν την δυ­να­τό­τη­τα να συμ­με­τέ­χουν σε τέ­τοιου εί­δους προ­γράμ­μα­τα (μια και δεν υ­πήρ­χαν!), και –συγ­χω­ρεί­στε με για την α­να­χρο­νι­στι­κή εμ­μο­νή μου– β) Πό­σο συμ­βα­τή με την ι­σό­τη­τα των ευ­και­ριών εί­ναι η πλη­ρω­μή αλ­μυ­ρών δι­δάκ­τρων στα με­τα­πτυ­χια­κά, ε­ντός και ε­κτός Ελλά­δος;
Το θέ­μα, τέ­λος, της α­ξιο­λό­γη­σης της ε­πάρ­κειας –ύ­στε­ρα α­πό ό­λες αυ­τές τις ε­ξε­τά­σεις– του νε­ο­διό­ρι­στου (που και σή­με­ρα α­ξιο­λο­γεί­ται για να μο­νι­μο­ποιη­θεί) το α­να­λαμ­βά­νει ο θε­σμός του… μέ­ντο­ρα, α­γνώ­στων λοι­πών στοι­χείων, ό­πως α­κρι­βώς και για ό­λα τα προ­η­γού­με­να.

Αξιοκρατικές αποσπάσεις, εκτός από… όσους υπηρετούν την πολιτική του υπουργείου!

Κα­μία και­νο­το­μία και ε­δώ, α­ντι­θέ­τως μά­λι­στα, αυ­ξη­μέ­νη μο­ριο­δό­τη­ση στους α­πο­σπώ­με­νους σε γρα­φεία, διευ­θύν­σεις, πε­ρι­φέ­ρειες και στην Κε­ντρι­κή Υπη­ρε­σία του Υπουρ­γείου, δη­λα­δή στις «α­μαρ­τω­λές» υ­πη­ρε­σίες. Ανα­φο­ρι­κά με τους πί­να­κες, ό­που θα δη­μο­σιο­ποιού­νται οι θέ­σεις για α­πο­σπά­σεις και τα κρι­τή­ρια με τα ο­ποία θα γί­νο­νται, βά­ση του συ­γκε­κρι­μέ­νου έρ­γου που θα α­σκούν, α­να­φέ­ρω εν­δει­κτι­κά την ε­γκύ­κλιο για τις φε­τι­νές α­πο­σπά­σεις, που κυ­κλο­φό­ρη­σε πριν λί­γες μέ­ρες. Εκεί, α­ντί των πα­ρα­πά­νω, οι εν­δια­φε­ρό­με­νοι κα­λού­νται να δώ­σουν τα βιο­γρα­φι­κά τους (χω­ρίς να προσ­διο­ρί­ζε­ται ού­τε η ερ­γα­σία ού­τε το εί­δος των προ­σό­ντων που α­παι­τεί­ται), προ­κει­μέ­νου να ε­πι­λε­γούν ό­σοι «θα υ­πη­ρε­τή­σουν κα­λύ­τε­ρα… την εκ­παι­δευ­τι­κή πο­λι­τι­κή του υ­πουρ­γείου»! Τα σχό­λια πε­ριτ­τεύουν.
Μοιά­ζει, εκ πρώ­της ό­ψεως, α­κα­τα­νό­η­τη για τον κα­λο­προ­αί­ρε­το α­να­γνώ­στη, τό­ση φα­σα­ρία πε­ρί του Νέ­ου Σχο­λείου, εν τέ­λει για το τί­πο­τε… Όμως, το πραγ­μα­τι­κό πλαί­σιο ά­σκη­σης της πο­λι­τι­κής, με τους τριά­ντα μα­θη­τές α­νά τμή­μα, τους εκ­παι­δευ­τι­κούς με πολ­λα­πλά α­ντι­κεί­με­να και ω­ρά­ριο δι­δα­σκα­λίας που αγ­γί­ζει το 30ω­ρο, το πά­γω­μα των διο­ρι­σμών και τις πε­ρι­κο­πές των κον­δυ­λίων και των μι­σθών φω­τί­ζει την πραγ­μα­τι­κή ει­κό­να, τό­σο συμ­βα­τή με την α­να­με­νό­με­νη ε­πί­σκε­ψη των ε­πι­τη­ρη­τών μας α­πό την ΕΕ και το ΔΝΤ: Αγά­πα το κε­λί σου, τρώε το φαΐ σου και διά­βα­ζε πο­λύ!
* Η Αγγέ­λι­κα Σα­που­νά εί­ναι κα­θη­γή­τρια μέ­σης εκ­παί­δευ­σης, δι­δά­κτωρ Επι­στη­μών της Αγω­γής